ناحيه‌اش مشتمل بر ارتفاعات جلگهء بجنورد است كه هم‌مرز شيروان و قوچان مىباشد و همچنين آبهاى قسمت علياى اترك مال اوست و در طرف جنوب هم جاجرم واقع در دشت اسفراين است « 1 » . درگز - راجع به قوچان قبلا اشاره كردم كه سهميهء فعلى نظامى آن 600 نفر سرباز است . در شمال شرقى قوچان و شمال رشته‌هاى اصلى كوهستان تنها محل متعلق به ايران كه وسعت قابل‌ملاحظه‌اى دارد و در شمال سلسله البرز واقع شده است ناحيهء محدود مرزى درگز است ( جلگهء تمشك ) در اين نقطه متمايز كه جلگه‌ايست داراى تقريبا چهل ميل طول و سى ميل عرض قسمتى را كردها مسكن دارند ، ولى بيشتر سكنهء آنجا تركها و تاتارها از بازماندگان مهاجمان تورانى قديم‌اند . كرسى آن محمدآباد است كه 1200 پا ارتفاع دارد و در آنجا به سال 1880 اودونوان « 2 » سرهنگ استيوارت را كه به لباس دلال ارمنى اسب درآمده بود ملاقات نمود وى سه هفته در ميان آنها زيست بدون اينكه ايشان به هويت انگليسى او پى برده باشند . درگز بوسيلهء يك رشته تپه‌هاى كوتاه از اترك جدا شده تاكنون آنجا را از چنگ روسها نجات داده است هرچند كه دهكدهء واقع در دامنهء تپه‌ها را روسها اشغال كرده‌اند ، ولى درگز مدعى مالكيت اصلى آنجاست . قبل از سال 1832 شايد آنجا اميرنشين جداگانه‌اى بود و مانند اميرنشين‌هاى مرزى ديگر خراسان عباس ميرزا آن را ضميمهء قلمرو ايران كرد و اكنون مثل قوچان و بجنورد از متصرفات همايونى است ، اما از يك طرف بواسطه وقوع آن در دورترين نقطهء مرزى و از طرف ديگر روابطى كه پيوسته سرانش با طوايف تركمن داشته‌اند اقتدار دولت ايران به نحو متزلزل و سست از طريق مشهد اعمال مىگرديد . خان درگز وارث مقامى

--> ( 1 ) - براى شرح و تعريف بجنورد و توابع آن رجوع شود به كتاب سرهنگ وال بيكر ( 1873 ) به نام ابرها بر فراز مشرق زمين . و كتاب سرمك‌گرگور ( 1875 ) مسافرتى در خراسان جلد دوم و ژنرال گردوكف Grodekoff ( 1880 ) جنگ در صحراى تركمن . ( 2 ) - O'Donovan